CD

Romeo và Juliet, ballet tuyệt vời của Sergei Prokofiev

(14:32 | 12/03/2017) Xem: 2879
Ballet Romeo và Juliet đã giúp cho tên tuổi nhà soạn nhạc Nga Xô viết Sergei Prokofiev sánh ngang với các tác giả nhạc vũ kịch hàng đầu thế giới.



“Romeo và Juliet” là ballet của nhà soạn nhạc Sergei Prokofiev được sáng tác từ năm 1935 và biểu diễn lần đầu ngày 30/12/1938 tại Nhà hát Quốc gia Brno (Czech). Lúc đó là Ballet 1 màn với biên đạo múa là Ivo Vania Psota; thiết kế V. Skrushny; chỉ huy dàn nhạc K. Arnold; Libretto: A.I. Piotrovsky, Sergei Prokofiev, S. Radlov. Ballet trình diễn lần đầu ở Liên Xô vào ngày 11/1/1940, tại Nhà hát Nhạc vũ kịch Kirov ở Leningrad với libretto của Adrian Piotrovsky, Sergei Prokofiev, Sergei Radlov; biên đạo múa: Leonid Lavrovsky; thiết kế sân khấu: Peter Williams. Lần biểu diễn tiếp theo ở đây là ngày 26/6/1979 và do Y.N. Grigorovich dàn dựng; Phong cảnh - S. Virsaladze; Chỉ huy dàn nhạc - Alexander Zhyuraytis. “Romeo và Juliet” của Sergei Prokofiev là một trong những vở ballet nổi tiếng nhất của thế kỷ 20.



Trong sự hợp tác với đạo diễn Sergei Radlov và nhà viết kịch Adrian Piotrovsky, Sergei Prokofiev đã tạo nền tảng cho một vở ballet bi kịch và phần nhạc cho nó đã được sáng tác vào năm 1935. Họ đã viết một kịch bản bốn màn với một kết thúc có hậu khác nhau đáng kể ở chương kết so với bi kịch của Shakespeare. Tuy nhiên, phiên bản này của ballet chưa được dàn dựng khi đó. Lý do, đầu năm 1936, báo Pravda lên án hai tác phẩm của Dmitri Shostakovich trong các bài viết “Lộn xộn thay vì âm nhạc” và “Ballet giả tạo”. Những bài viết này làm các nhạc sĩ sợ và bầu không khí sáng tạo ở Liên Xô của Stalin đã thay đổi. Sergei Prokofiev và các đồng tác giả đã thay kịch bản và để kết thúc đúng bi kịch truyền thống.



Buổi lễ ra mắt đã chỉ diễn ra vào vài năm sau. Hợp đồng gốc với Nhà hát Nhạc vũ kịch Kirov không được thực hiện, và theo thứ tự, ballet này chờ đợi được dựng tại Nhà hát Bolshoi (Nhà hát Lớn ở Moskva). Tuy nhiên, Nhà hát Bolshoi cũng hủy bỏ việc diễn vở ballet này sau một chiến dịch vào năm 1936. Cuối cùng, ballet đã được công diễn ở nước ngoài vào tháng 12/1938 ở Brno trong sự vắng mặt của nhà soạn nhạc. Biên đạo Leonid Lavrovsky đã có công trong việc đưa vở ballet về diễn lần đầu tại Liên Xô vào tháng 1/1940, sau thành công lớn của buổi công diễn tại Brno. Bất chấp sự phản đối của Sergei Prokofiev, biên đạo Lavrovsky đã có những thay đổi đáng kể trong ballet. Ballet được trao giải Stalin.



Ballet phiên bản sửa đổi bởi Lavrovsky được dàn dựng biểu diễn ở Moskva vào năm 1946, tại Nhà hát Bolshoi. Năm 1955, hãng phim truyện Moskva Mosfilm đã rút gọn phiên bản trên phim của vở ballet. Những biên đạo múa khác như John Cranko năm 1962, Kenneth MacMillan vào năm 1965, và Rudolf Nureyev vào năm 1972 đều góp thêm phần mình vào ballet và cuối cùng đã tạo ra một vở ballet mới. Tháng 7/2008 đã có buổi ra mắt phiên bản gốc của tác giả vào năm 1935. Buổi lễ ra mắt được tổ chức tại trường Cao đẳng Bard Music Festival ở New York, Mỹ. Biên đạo múa là Mark Morris. Dàn dựng này đã hồi sinh những phần cấu trúc kịch tính và điểm kết thúc có hậu của Sergei Prokofiev mà trước đây chưa biết. Sau buổi ra mắt New York, ballet hồi sinh đã lưu diễn tại Berkeley, Norfolk, London và Chicago.



Vào mùa thu năm 1938, người quản lý của Nhà hát Kirov đã làm quen Leonid Lavrovsky với bản nhạc hoàn chỉnh trên Clavier của ballet “Romeo và Juliet”. Biên đạo múa nhớ lại đề nghị này đã khiến ông rất phấn khích... và trích dẫn lời Victor Hugo: “Shakespeare - đó là cuộc sống và cái chết, lạnh và nóng, thiên thần và quỷ dữ, trái đất và bầu trời, giai điệu và hòa thanh, tinh thần và xác thịt, lớn và nhỏ... nhưng luôn luôn là sự thật”.



Về công việc của mình trong năm 1938, Leonid Lavrovsky viết thế này: “Trong việc tạo ra vũ đạo của chương trình, tôi đi trong ý tưởng đối lập của thế giới thời Trung Cổ, thế giới của thời kỳ Phục Hưng, một vụ va chạm giữa hai hệ thống tư tưởng, văn hóa, và thế giới quan. Điều này xác định các thành phần thuộc kiến trúc và hiệu suất. Nó là cần thiết để đưa ra vấn đề này trước khi nhà soạn nhạc có một số thay đổi trong cấu trúc của âm nhạc ballet, và các phiên bản làm lại của libretto. Kết quả là, một sự hợp tác lớn, có phác thảo âm nhạc – thuộc về viết kịch của vở kịch...”.



Những điệu múa trong vở kịch được xây dựng trên các yếu tố của múa dân gian - nó rất phù hợp với bản chất yêu đời, vui vẻ và hiếu khách của các lễ hội dân gian. Để nhập vào điệu nhảy của Capulet, tôi lấy một điệu nhảy gốc Anh thế kỷ 16, gọi là “Dance with pad”... Việc xử lý cảnh cuối cùng đã được thực hiện như sau: Romeo vội vã trở lại nghĩa trang không để chào tạm biệt Juliet mà để gặp cô ấy. Một trong những thách thức lớn nhất là bức tranh ghép của ballet. Có một nỗi sợ hãi nghiêm trọng của sự tan rã trong việc thực hiện một số quang cảnh và hình ảnh. Chúng được tham gia bởi những khoảng nghỉ (intermissions) âm nhạc, không tạo nên sự thống nhất của bi kịch mà trong quá trình xây dựng đã được sử dụng như một liên kết múa giữa các hình ảnh cá nhân.



Ngày 15/12/1956, Lavrovsky đã có bài diễn thuyết “Con đường sáng tạo của Galina Ulanova” trong một khán phòng trung tâm lớn. Galina Ulanova từng là ngôi sao ballet sáng nhất của nền ballet Nga Xô viết. Lavrovsky đã miêu tả những cảnh trong vở ballet: “Trong cảnh cuối cùng của cuộc gặp mặt giữa Romeo và Juliet, mặt trời mọc lên, chim hót, gợi nhớ về cuộc tấn công vào buổi sáng và rằng Romeo sẽ phải để lại Juliet và rời Verona. Nhưng trong âm nhạc của Prokofiev, chúng ta không nghe thấy bất kỳ dấu hiệu của buổi sáng nào. Trong dàn nhạc là tiếng của bass, clarinet và bassoon, tuyệt nhiên không chuyển tải tiếng chim. Cuộc diễn tập tiếp tục khi các diễn viên đã có thể nhìn thấy những cảnh xung quanh bằng “đôi mắt của Sergei Prokofiev”, họ nhận ra rằng điều quan trọng không phải là mô tả buổi sáng và chim sơn ca mà một cảm giác lo âu, cay đắng, tình yêu và nỗi đau của chia ly”.



“Ballet do Lavrovsky dàn dựng đã tạo ra một không khí sáng sủa với cường độ mạnh, tính năng cảnh quan phong phú và hiệu suất thông tin sân khấu của Nhà hát Kirov nổi bật. Ballet kịch này như một opera kịch tính và có luật lệ riêng của nó. Libretto của “Romeo và Juliet” do ba nhà văn: L. Lavrovsky, Sergei Prokofiev và S.Radlov cùng viết. Về vấn đề này, không phải tất cả các bên phải có những cảnh phi lý của bi kịch và âm nhạc. Những trở ngại đầu tiên đã được khắc phục là Lavrovsky để cho ballet kịch tính. Âm nhạc của Prokofiev cho lần đầu tiên thể hiện như hai tổ khúc cho dàn nhạc làm say đắm khán giả bằng một chân dung sống động đến hiệu suất – giao hưởng và nhạc cụ. Cảnh bông đùa của cô bé vị thành niên Juliet, hành khúc tang lễ đô thứ - tất cả những tác phẩm âm nhạc “sơ cấp một” này dĩ nhiên có trong phiên bản sân khấu của tổng phổ ballet, nhưng vì chúng quá nhỏ, chúng đã phải lặp lại nhiều lần”.


Theo tổng phổ, “Romeo và Juliet” là một vở ballet bốn màn với âm nhạc và lời nhạc kịch. Khi được dàn dựng bởi Lavrovsky, phần múa ba lê có ba màn, mười ba cảnh với đoạn mở đầu và phần kết. Ballet cho chúng ta thấy sự nhất quán đáng kể và liên tục phát triển về âm nhạc và kịch tính với sự ngắn ngủi phi thường, hầu hết các tiết mục riêng lẻ: số lượng các tiết mục là 52.



Nhà phê bình B.A. Lvov-Anokhin nói: “Những Duet, cảnh, những thuyết minh của Romeo và Juliet là ẩn dụ, hoàn toàn tránh xa thế giới kỳ lạ và thù địch. Ngay cả những cảnh của ballet có một bức màn sắt buông xuống chia cắt họ với khung cảnh xung quanh thì họ vẫn là chính họ. Trong tất cả các phương tiện biểu hiện của ballet, Lavrovsky đã chọn những kỹ thuật giàu nhất, gần gũi nhất với các quy luật tự nhiên, kết hợp khiêu vũ với một vở kịch câm đầy kịch tính, với mô hình tâm lý tinh tế của vai diễn”.

Gửi nhận xét

Đăng nhập hoặc đăng ký để gửi bình luận