Long Play

Oratorio The Seasons của Haydn

(16:15 | 04/04/2017) Xem: 1976
The Seasons là tác phẩm lớn cuối cùng mà Haydn sáng tác. Ông sáng tác nó trong năm 1801.

The Seasons (tiếng Đức: Die Jahreszeiten – Bốn mùa) là một Oratorio của Joseph Haydn (1732 – 1809). Oratorio là loại hình tác phẩm âm nhạc dài với dàn nhạc, hợp xướng và ca sĩ đơn ca. Nó thường kể một câu chuyện từ Cựu ước của Kinh thánh. Các mùa khác nhau, đó là bốn mùa trong năm mô tả bản chất và mối quan hệ của con người với thiên nhiên trong một năm.



Vào thời điểm sáng tác The Seasons, Haydn là nhà soạn nhạc nổi tiếng nhất châu Âu. Mozart đã chết mười năm trước đó mà Beethoven vẫn còn là một người đàn ông trẻ, chỉ mới bắt đầu nổi tiếng. Haydn đã gần 80 tuổi và sức khỏe của ông không được tốt. Mặc dù ông sống thêm được 8 năm nhưng The Seasons là tác phẩm lớn cuối cùng ông viết. Không lâu sau đó ông đã dừng sáng tác hoàn toàn. 

Haydn chỉ viết một Oratorio lớn trước The Seasons là The Creation. The Creation được viết năm 1798 và đã rất phổ biến khắp châu Âu. Libretto được viết bởi Baron Gottfried van Swieten, một nhà quý tộc Áo yêu thích âm nhạc. Ông đã giúp Mozart và bây giờ ông giúp Haydn. Ông muốn Haydn viết một oratorio thứ hai, vì vậy ông đã viết libretto cho The Seasons. Ông đã sử dụng một trường ca tiếng Anh cùng tên của James Thomson (1700 - 1748). Ông đã rút gọn và thay đổi nó cho phù hợp với một tác phẩm âm nhạc và dịch sang tiếng Đức. 

Haydn mất hai năm để viết nhạc. Tác phẩm lần đầu tiên được công diễn tại Vienna vào ngày 24/4/1801. Khán giả thích nó, mặc dù không nhiều bằng The Creation. Một trong các vấn đề  khiến Haydn không hài lòng là libretto. Ông nghĩ rằng Oratorio nên dùng những câu chuyện đầy kịch tính từ Kinh thánh hoặc từ thần thoại cổ điển, không phải về cuộc sống hàng ngày. Swieten không vui khi Haydn chỉ trích libretto nhưng không thay đổi và Haydn đã làm hết sức để tác phẩm trở nên thú vị. 

Oratorio được chia thành 4 phần cho 4 mùa rõ rệt: mùa Xuân, mùa Hè, mùa Thu và mùa Đông. Mỗi phần kéo dài ít nhất nửa giờ và bao gồm các recitative thông thường, aria, hợp xướng. Có  3 ca sĩ đơn ca (thay vì thông thường 4): soprano Hanne, tenor Lucas và bass Simon. 



Phần I: mùa Xuân 

Mùa Xuân mô tả cảnh mùa đông đi qua và thức tỉnh mùa Xuân. Có một điệp khúc với nhịp 6/8. Simon thì hát về người nông dân gieo hạt giống của mình. Ông được hát kèm với một bassoon mà âm thanh như một nông dân sống động cày bừa đất ruộng. Có một bài thánh ca nhẹ nhàng khen ngợi với một fugue mà âm thanh như lấy từ Requiem của Mozart. Hanne mời các cô gái và Simon mời những người đàn ông đến chiêm ngưỡng đất, nước và không khí. Sau đó là một điệp khúc ca ngợi Thiên Chúa. 

Phần II: mùa Hạ

Âm nhạc mô tả vùng nông thôn. Người nông dân được gọi dậy làm việc vào buổi sáng (các oboe đánh thức anh ta). Mặt trời mọc. Một lần nữa chúng tôi cảm ơn Chúa vì thiên nhiên. Buổi trưa rất nóng. Sau đó có tiếng ù của côn trùng và chúng ta nghe thấy tiếng của một người chăn cừu (oboe). Mọi thứ lúc đầu đều rất khô hạn nhưng sau đó là một cơn bão. Các timpany làm cho âm thanh liên tưởng tiếng sấm sét. Khi cơn bão kết thúc, mọi người đều vui. Chúng ta nghe thấy chim hót, ếch kêu và tám lần tiếng chuông buổi tối. Công việc của một ngày đã được thực hiện. 



Phần III: mùa Thu 

Những lời nói lúc đầu là về công việc khó khăn và phần thưởng cho những công việc khó khăn. Sau đó là bản song ca của cặp vợ chồng trẻ (Lucas và Hanne). Đây là lần duy nhất mà các ca sĩ đơn ca có cảm giác như nhân vật thực sự trong một câu chuyện và nói chuyện với nhau. Mùa Thu là mùa săn bắn. Những con chó săn bị bỏ đói và âm nhạc được nhanh hơn và nhanh hơn cho đến khi, đột nhiên, những con chó và điệu nhạc dừng lại. Có một tiếng nổ như đạn bắn (kiểng đồng) mô tả cảnh một con nai bị bắn. Chương Mùa Thu kết thúc bằng một điệp khúc tiệc tùng. 

Phần IV: mùa Đông 

Lúc đầu, có sương mù mùa Đông dày đặc. Sau đó, có một bài hát ngắn (ngắn vì không có gì mọc được vào mùa đông). Sau đó, có một câu chuyện về một người du lịch bị vùi ấp trong tuyết rồi đến ngôi nhà nơi ông tìm thấy để trú ẩn. Tiếp theo, Hanne và điệp khúc hát về chiếc bánh xe quay. Nhiều nhà soạn nhạc khác sau này đã viết nhạc mô tả một khúc quanh của bánh xe quay. Có một bài hát kể một câu chuyện về một nhà quý tộc giàu có, cố gắng tán tỉnh một cô gái nông thôn nhưng cô trốn thoát bằng cách cưỡi con ngựa của ông, để ông ở lại không ngựa, không người hầu. Những thời điểm âm nhạc như thế này nghe có vẻ giống nhạc trong opera The Magic Flute của Mozart. Simon hát một aria so sánh các mùa với những giai đoạn khác nhau của cuộc sống (các mùa được dùng làm biểu tượng). Cuối cùng là điệp khúc hát về bình minh của sự sống trên thiên đàng. Các diễn xướng và các mùa bắt đầu lại tất cả một lần nữa. Các ca sĩ đơn ca bây giờ là 3 vị thiên sứ. Cuối cùng là một bài thánh ca ngợi khen.

P/S: Box 3 LP Haydn The Seasons được giới thiệu ở đây là do Hãng băng đĩa Deutsche Grammophon phát hành năm 1967. Bộ đĩa đã đoạt giải thưởng lớn Grand Prix Dudisque và cho đến nay các đĩa và bao gói vẫn còn rất tốt, đĩa không có sạn khi nghe.

Gửi nhận xét

Đăng nhập hoặc đăng ký để gửi bình luận