DIY Thiết bị khác
DIY - DIY Thiết bị khác - Loa toàn dải
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 01/12/2013 14:38
   
Loa toàn dải

Tôi xin mở chủ đề này, cũng muốn chia sẻ sự thích thú của tôi với loa toàn dải trong nghe nhạc cổ điển và mong được học hỏi thêm. Tôi đã tự mình mua và DIY (đóng thùng kín, thùng bán hở, và để hở hoàn toàn) các loại  như Philips AD9710M (20cm), AD5200M (30cm), Isophone (26cm), Magnavox (40cm), RPF (16cm)... tất cả đều là loại nam châm vĩnh cửu (TiCoNal, AlNiCo), màng giấy và còn mới, và tôi thấy mỗi loại đều có những ưu nhược điểm khác nhau, nhưng tựu chung đều hợp với tai tôi. Tôi cũng chỉ giữ lại cho mình một đôi Philips 1260/M5 (loại này là nam châm Ferrite) và một đôi Magnavox 40 (AlNiCo) ghép chung và đóng ‘bán hở’ (open bafle) và nghe thường xuyên nhất, các loại khác tôi đã chia sẻ hết cho bạn bè, vì nghĩ những thứ hay ho thì lại càng cần phải chia sẻ. Điều này tôi cũng học được từ việc nghe nhạc và một anh bạn rất giỏi về điện tử ở Hà Nội. Tôi chưa có dịp kiếm được Goodmans Axiom 80 mặc dù biết đến nó đã lâu. Đây là loa được cho là đặc biệt nhất trong các loa toàn dải được chính kĩ sư Ted Jordan thiết kế vào những năm 1950. Ông được coi là 'cha đẻ của loa toàn dải', và tư tưởng của ông về sau được kĩ sư Paul Wilbur Klipsch nhắc lại với câu nói rất ý nghĩa: 'dải trung là nơi chúng ta sống' (mid range is where we live). Tôi nghe nói Axiom 80 là loa duy nhất có đáp tần 20Hz - 20kHz, nhưng không biết thực hư thế nào. Rất mong ai có kinh nghiệm hoặc đang sở hữu về loa này chia sẻ với diễn đàn nhé.

Về DIY loa, theo tôi nó cũng không dễ dàng chút nào. Ví dụ, theo kinh nghiệm của mình, Philips AD9710M hợp với đóng thùng kín, nhưng đóng thùng thế nào để nghe hay thì phải dựa trên thực nghiệm, không chỉ là lý thuyết. Còn trong các đôi tôi nghe có lẽ Magnavox 40 hợp nhất với đóng thùng bán hở. Tôi thấy cũng cần nghe thêm kinh nghiệm chia sẻ của mọi người, nhưng ít nhất thì việc DIY loa đem lại cho tôi nhiều sự thú vị, vì tôi có thể tự thiết kế gì đó cho riêng mình, tuy nhiên vấn đề vẫn phải là “tôn trọng âm thanh”!

User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 01/12/2013 19:05
   
RE:Loa toàn dải
Bác truongbx ơi, loa toàn dải có phải là loại chung một củ loa cho đủ trầm trung bổng không ạ? Tôi thấy các nhà chế tạo thường làm bass riêng, mid riêng và treble riêng (trong dòng loa 3 đường tiếng) còn loa toàn dải thì nhập chung cả 3 loại loa trên. Trường hợp đó, cắt tần có cần thiết và tồn tại không?
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Binhdiec - 01/12/2013 23:58
   
RE:Loa toàn dải
Họ công bố đáp tần của Axiom 80 là từ 20Hz đến 20000Hz mà không cho đồ thị để xem suy giảm bao nhiêu dB thì chưa nói lên điều gì. Các loa fullrange ( toàn dải hoặc dải rộng) thường chỉ có đáp tần từ 70 đến 15000Hz với suy hao -3dB . Mấy năm trước cũng có người quả quyết với tôi rằng Lowther nghe giao hưởng hay luôn và trầm rất sâu xuống được 20Hz. Tôi bảo phét. Hôm sau anh ta đem diagram đến chỉ cho tôi xem. Hóa ra tại tần số đó suy hao cỡ 40dB. Nghĩa là ở dải trung nghe vừa tai thì xuống tần số đo kêu nhỏ đi 40dB, không biết con rơi có nghe thấy không chứ tôi thì chịu. Loa Fullrange cho tiếng trầm sâu nhất mà tôi được nghe là Philips 9710, loại nam châm ferit là 40Hz, Alnico chưa chắc đã được. Lý thuyết là như thế, nhưng còn phụ thuộc vào thùng đóng chuẩn thì bass mới sâu được. Nghe violon theo tôi thì Lowther hay vì tiếng rất đẹp, nhưng nó chỉ xuống cỡ 70Hz thôi nên chỉ cần sonata cho violon và piano nghe đã thiếu rồi. Chơi Fullrange hợp nhất là nghe độc tấu guitar vì âm vực của đàn này không rộng, fullrange hoàn toàn có thể đáp ứng. Muốn lung linh, sang trọng thì chơi Lowther, dày dặn, ấm áp, ngọt ngào thì Philips 9710, trung thực tự nhiên thì Siemen Klang film loại có phếu, hang bình dân giá tầm 200u$ cặp với là chấp nhận được. Loa khủng của Lowther hoặc Siemen có cặp tới 3000u$ và hơn nữa chỉ cho đại gia thôi. Toàn dải, nếu có phễu thì không cần phân tần, tụ tị gì hết vì nó chỉ có 1 loa. Lợi thế của nó là độ nhạy lớn vì không mất công suất cho phân tần nên không có lệch pha. Âm sắc và vị trí nhạc cụ rất chính xác. Tuy nhiên, do chỉ có 1 loa nên độ bóc tách không tốt, nghe giao hưởng sẽ dính, tiếng mỏng nhất là dải trầm cực non. Để nghe guitar có giải pháp rẻ tiền là gỡ loa trong các tivi, ví dụ loa trong tivi sony 29” đời cổ màn cong rồi đấu song song 2 loa 1 bên ch tiếng đủ dày. Chỉ cần ampli đèn cỡ 2 đến 3w nghe guitar là phê lắm rồi. Tôi cũng chỉ chơi mấy đôi tầm trung như Siemen, Isophon, Telefunken, Lowther còi, Philips 9710, khủng nhất chỉ đến Axiom 301 thôi. Bác nào được chơi đến tầm vài ngàn xin cho cảm nhận.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 02/12/2013 09:30
   
RE:Loa toàn dải

Thưa bác Mozurt, loa toàn dải (fullrange driver) nói tới củ loa đơn, thường có phễu ở trong (một số không có phễu như Isophone thì người ta thường gọi là dải rộng). Loa toàn dải được phát triển rất sớm, khi còn chưa có thùng (cabinet), cũng chưa có stereo và cũng đúng vào thời điểm dùng đèn điện tử (chưa có bán dẫn) và nghe LPs và băng cối. Em đồng ý với bác Binhdiec loa toàn dải sẽ thiếu bass và thiếu treble, nhưng bù lại lại cho âm thanh rất dễ chịu và hợp với đồ đèn và đầu vào LP. Loa toàn dải còn có loại oval với một lý thuyết âm thanh khác, có thể sẽ cho độ tuyến tính cao hơn, nếu có điều kiện thử cũng rất thú vị. Ngoài ra, do một số củ loa toàn dài vintage được làm thủ công (màng và gân loa làm bằng tay) nên có thể cùng series nhưng vẫn có tính độc bản (giống như nhạc cụ vậy), và điều này chính là điều thú vị nhất. Nhưng khó khăn là làm sao tìm được hai củ loa tương đối tương đồng để lắp vào hệ thống stereo. Hạn chế về bass/ treble có thể khắc phục bằng cách lắp thêm tweeter và thêm bass, nhưng em cũng không thật sự thích giải pháp này lắm. Em có lắp thêm tweeter nhưng phải dùng tụ 1M để chỉ chắt lọc âm cao như tiếng nước sôi (air on the top) để tránh ảnh hưởng tới dải của loa toàn dải. Em có một ông bạn chơi âm thanh người Đức khuyên dùng thêm bass với hệ thống phân tần chủ động (active crossover), nghĩa là dùng có thể dùng 2 ampli, một vào loa toàn dải và một vào bass, và bass cũng có thể đặt riêng nơi, nhưng em cũng chưa có thời gian và cơ hội để thử nghiệm (trường hợp này giống như loa hai đường tiếng). Loa toàn dải tất nhiên không cần dùng tới phân tần như các loa phân tần (phân tần bị động, passive crossover), và nó cũng khác với loa đồng trục (như Tannoy). Về nghe nhạc, có một câu nói của anh bạn làm em nhớ mãi: “thà nghe thiếu thốn còn hơn là thừa thãi”, và đó chính là trường hợp của loa toàn dải; dù có thiếu thốn một tí nhưng em vẫn thấy thú vị và đặc biệt là nghe lâu không mệt. Còn nếu ai thích nghe giao hưởng thì đúng là nên chọn loa nhiều đường tiếng, hoặc hệ thống phân tần chủ động.

User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Binhdiec - 02/12/2013 10:57
   
RE:Loa toàn dải
Tôi cũng có quan điểm đủ là tốt nhất. Không thì thiếu còn hơn thừa. Thiếu ở đây là thiếu đều cả trên cả dưới thì dải mid vẫn đúng. Thừa bass thì tiếng sẽ dày quá, mất chi tiết và độ động, thừa trep thì tiếng mỏng, không ấm và có thể chói gắt, cả 2 đều cho âm thanh sai về tần số. Thừa bass sẽ bị tháp, thừa trép sẽ bị cao. Lấy ví dụ loa 2 đường tiếng cho dễ hình dung. Ta cứ coi như pha bát nước chấm gồm nước mắm ( bass) và dấm (trép). Tỷ lệ nước mắm vf dấm phù hợp với khẩu vị của từng người. Thiếu hoặc thừa 1 trong 2 đều không ngon. Loa toàn dải như bát nước chấm thiếu cả nước mắm và dấm, không thể nói là ngon nhưng trong điều kiện eo hẹp thì chấp nhận được vì nó vẫn ch cảm giác vừa miệng, không mặn, không nhạt. Những Fullrange đã lắp thêm phễu ở giữa là để nâng dải cao ( có thể thêm 1 đến 2000Hz) cho âm thanh đúng nhất vì thực tế vẫn chỉ là 1 loa và không có tụ. Loại không có phễu thì phải thêm 1 trép. Nó có thể mở rộng dải tần và cho tiếng dày hơn nhưng lúc này gần như 2 đường tiếng rồi. Những hãng như Siemen Klangfilm hay Isophon thường có trép giấy 4” để lắp cùng loa không phễu. Tụ theo hãng có trị số 4 uF. Về cái tụ này không bắt buộc phải theo hãng. Đóng thùng xong cứ thử tụ 4uF nghe thấy ổn thì thôi, thấy tiếng hơi bí dải trung, không lung linh thì giảm trị số tụ, chói gắt lại tăng cho đến khi vừa tai. Nó nằm trong khoảng 0,5 đến 4uF. Trước đây tôi cũng lắp thêm cả loa bass và trep, lúc này fullrange chỉ đóng vai trò loa midrange thôi. Được cái dải trung, nơi ta nghe nhiều nhất cho cảm giác rộng rãi, khoáng đạt. Nhưng chi phí mua Driver, đóng thùng vf làm phân tần không hề rẻ. Mặt khác, để nó đúng tiếng là cực khó. Cái này chỉ dành cho người đam mề DIY hơn là người mê nhạc. Tiền bạc và công sức đó, theo cá nhân tôi thì mua đôi 3 đường tiếng cũ rẻ vf nhàn hơn. Tiền thừa để mua phần mềm, thời gian thừa ra để thưởng thức âm nhạc, cái đích cuối cùng của thú chơi audio.
User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 09/12/2013 19:00
   
RE:Loa toàn dải
Bác Binhdiec có vụ so sánh bass với nước mắm, treble với dấm quả là siêu. Khi bắt đầu chơi audio, tôi cũng phát hiện một tật xấu của người chơi là cứ đòi bass sâu hơn, mạnh hơn, tròn hơn, đặc hơn... Họ ghiền bass như người ăn uống ghiền nước mắm, càng ăn càng tăng liều vậy. Thế nhưng, thú thực là chưa phát hiện ra những người ghiền treble như ghiền dấm chua, mặc dù đôi khi cũng thấy có người quyết định mua loa vì treble của nó nổi trội.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 09/12/2013 20:10
   
RE:Loa toàn dải

Theo em thì đặc điểm nổi trội của loa toàn dải là ‘dải trung’ (mid range), nếu ai thích bass hoặc treble (nghĩa là nước mắm hoặc dấm) thì nên chọn giải pháp khác. Nếu ai nghiền classical guitar LP thì em sẽ đề xuất nghe loa toàn dải đơn thuần là ổn.  Thêm nữa, loa toàn dải là loa duy nhất có thể nghe không thùng (hay còn gọi ván hở - open baffle), âm thanh rất tự nhiên nhưng âm li sẽ phải nặng hơn một tí (đối với loa toàn dải có thùng thì chỉ cần âm li 10-15W là có thể đánh được, kiểu như 2 bóng 300B).

Tiện nói về nước mắm và dấm, có lẽ cũng phải thêm cả ớt hoặc tỏi đối với một số thức ăn; và cũng có một số thức ăn thì chỉ cần nước mắm không (như đậu phụ hoặc đậu Hà Lan luộc chẳng hạn!). Và nếu ai đã từng sống ở Nhật hoặc ăn đồ ăn Nhật thì sẽ thấy người Nhật luôn thích cảm nhận hương vị tinh khiết của từng món ăn, cũng như từng loại nước chấm, chứ họ không thích ăn lẫn lộn như người Việt Nam. Một chút vui vẻ đầu tuần mới.

User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Binhdiec - 10/12/2013 19:27
   
RE:Loa toàn dải
Mozurt wrote:
Bác Binhdiec có vụ so sánh bass với nước mắm, treble với dấm quả là siêu. Khi bắt đầu chơi audio, tôi cũng phát hiện một tật xấu của người chơi là cứ đòi bass sâu hơn, mạnh hơn, tròn hơn, đặc hơn... Họ ghiền bass như người ăn uống ghiền nước mắm, càng ăn càng tăng liều vậy. Thế nhưng, thú thực là chưa phát hiện ra những người ghiền treble như ghiền dấm chua, mặc dù đôi khi cũng thấy có người quyết định mua loa vì treble của nó nổi trội.


Bệnh nghiện bass có lẽ do thói quen của 1 số người lớn tuổi nghe băng cối mòn, đầu từ cũ thiếu trep nên âm thanh dày cui lâu này quen tai rồi lấy đó làm chuẩn mực. Dàn nào không cho âm thanh như thế là không ấm áp, không mộc, không analog. Ngược lại, một số bạn trẻ chạy theo công nghệ quá đà bị nghe những phối ghép đồ mới sai không ra được bass lại bảo âm thanh phải trong sáng, chi tiết, lung linh, tơi tả mới là đỉnh. Một nhân vật rất nổi tiếng giang hồ còn nghe như chọc vào tai mới thấy hay, rồi Tannoy thì kèn phải phả nước bọt vào mặt, ca sĩ ngồi vào lòng hát... Cái giống toàn dải thiếu bass trầm trọng, một số loại xuống được tý chút thì giá trên mây nên thông thường, người ta phải đóng các kiểu thùng, tính toán ống dẫn hơi cho tăng dải trầm. Thùng ván hở là giải pháp không dùng cộng hưởng thùng để có âm thanh tinh khiết nhất, tiếng bass chuẩn nhất nhưng chỉ có 1 số loại đặc biết và giá của nó cũng cỡ vài ngàn mới nghe được và cũng chỉ 1 số thể loại nhạc thôi. Diver vớ vẩn mà đóng thùng ván hở thì thành "ván thiên". Khổ nỗi dân ta hay chơi theo phong trào. Mấy năm trở lại đây ngồi đâu cũng thấy chơi "ván thiên" mới là sành điệu. Đến cỗ chay cũng phải có độ mặn vừ phải chứ không thể nhạt thếch. Các quán ăn vẫn có mắm muối, dấm ớt để khách nêm thêm cho vừa miệng. Mỗi người mỗi khẩu vị nhưng nó cũng có 1 khoảng chung cho mọi người, đó là cái lưỡi của đầu bếp. Sai lệch cho phép là thêm 1 thìa mắm hoặc 1 thìa dấm chứ không phải cả vốc muối hay 1 muôi dấm vào bát phở. Thi thoảng đi ăn phở vào mù chanh đắt, có bà tranh thủ vắt lấy được 4, 5 miếng chanh vào bát. Ôi khẩu vị.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 10/12/2013 22:04
   
RE:Loa toàn dải

Có rất nhiều từ để mô tả tiếng bass tốt trong audio như tròn, sâu, mềm, sáng, tơi… và mới đây có bạn còn dùng từ ‘trùy’ mà em cũng chưa thật sự hiểu nghĩa lắm. Tuy nhiên em thích từ một anh bạn audiophile người Đức dùng là ‘real bass’, nghĩa là ‘thật bass’. Nếu là em, em sẽ lắng nghe tiếng bass của các nhạc cụ khác nhau như trống, piano, guitar, kèn… và xem ‘bass’ thể hiện trong bản nhạc khi nghe thế nào. Đây là yếu điểm của toàn dải, và cũng chính vì điều này nên toàn dải là chưa đủ đối với em, tuy nhiên em vẫn thích vì nó đem lại sự khoan khoái, giống như một người chơi piano lại có thể rất thích tiếng guitar vậy.

User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 11/12/2013 02:33
   
RE:Loa toàn dải
Có ý kiến mà tôi đang theo như sau: Nên căn chỉnh làm sao cho bộ dàn kêu đúng nhất với bản nhạc, nhạc cụ và cách chơi của nghệ sĩ, cách thu thanh của kỹ sư chứ không nên theo ý thích của mình. Người nghe cũng phải học nhạc và nếu được học nhạc theo kiểu chính quy thì tốt, không thì chịu khó lắng nghe nhiều năm. Tóm lại là em đồng ý với bác Binh và bác truongbx.

Tuy nhiên, vẫn có những ca không chịu nghe ai, nhất quyết đòi "tôi thích thế...". Họ muốn bộ dàn mà quan trọng nhất là loa, phải góp phần cải thiện phần diễn của nghệ sĩ và phần thu của phòng thu và... theo ý họ. Thế mới có cái gọi là audio và mỗi hãng audio, mỗi audiophile lại là một quan điểm sáng tạo khác nhau (nghe cũng cần sáng tạo mà). Cũng cần nói đến chi phí. Chính hạn chế này mới khiến cho các audiophile bớt tinh tướng chứ không thì không biết bao nhiêu cho đủ.