Âm nhạc
Văn học - Nghệ thuật - Âm nhạc - Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
1
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 28/11/2013 10:47
   
Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc

Tạo thói quen: tôi nghĩ giống như một đứa trẻ bắt đầu tự mặc quần áo, tự ăn cơm,… rồi những ngày đầu đi học và làm bài tập ở nhà, việc học nhạc cũng phải tạo thành thói quen. Ví dụ, ăn là một thói quen, có thể do cảm giác đói hoặc không hẳn do đói. Nhưng học nhạc thì sao? Một đứa trẻ có thể bỏ cơm bất cứ lúc nào nếu bố mẹ không nhắc nhở, vậy thì hãy nhắc nhở khi cho con đi học nhạc. Người lớn thì khó bỏ cơm hơn, nhưng lại dễ bỏ học nhạc hơn. Tại sao vậy? Giống như tất cả các lĩnh vực khác, nếu đều đặn chúng ta tập mỗi ngày một ít như việc tưới bón cho cây, thì lúc nào đó chúng ta có thể hái quả. Và đã là đi học thì không nên “nhất bên trọng, nhất bên khinh” như nhiều bậc phụ huynh hay mắc phải, ví dụ học Toán Lý Hóa… thì coi trọng, trong khi học nhạc hay vẽ hay làm thơ lại không coi trọng. Việc tạo thói quen còn có thể ảnh hưởng bởi môi trường và cách sống trong gia đình.

Đọc nhạc: tôi thấy việc đọc nhạc cũng như đọc sách vậy, đọc nhạc giúp phát triển kiến thức về âm nhạc và cũng giúp không bị căng thẳng sinh ra chán vì lúc nào cũng phải học thuộc lòng. Nhưng có rất nhiều bạn luôn bị thói quen lười đọc nhạc, hoặc mang tâm lí nhìn thấy nhạc là “sợ” (hoặc việc đọc bản nhạc Tab để chơi cho nhanh lâu ngày đã thành thói quen, giờ khi nhìn thấy nốt nhạc như bị ‘stress’ vậy). Ở châu Âu và Mỹ, họ rất coi trọng thị tấu (nhìn nhạc chơi ngay) và ngẫu hứng, tôi nghĩ nếu được hướng dẫn đọc nhạc đúng cách ngay từ ngày đầu tiên học nhạc thì hai đòi hỏi trên sẽ có thể thực hiện được một cách tự nhiên không khó khăn lắm. Bản thân tôi giờ cũng phải ‘tua’ lại như những em bé mới tập nhạc vì đã lâu không có thói quen này (do bỏ đàn đã lâu), mấy tuần vừa rồi tự nhiên tôi sinh ra thèm đọc nhạc như thèm ăn vậy. Cái cảm giác này giờ tôi mới có được, mặc dù đã được học nhạc từ hơn 20 năm trước!

Thả lỏng: xuất phát từ tư duy Thiền, nghĩa là chỉ có thể quan sát ghi nhận tốt nếu ở trong trạng thái thả lỏng, tôi áp dụng cho việc tập đàn và thấy hiệu quả ghê gớm, nên tôi cũng muốn chia sẻ lại kinh nghiệm này. Nói riêng về guitar chẳng hạn, nếu thả lỏng bàn tay phải thì dù có phải chơi nhanh vẫn có được cảm giác ‘đi bộ’, và sẽ không bị mỏi. Bàn tay trái cũng vậy, trên thế giới phổ biến bài tập “Spider” hay “con nhện” (do Carcassi nghĩ ra đầu tiên thì phải ?) và nhờ đó tôi có dịp quan sát con nhện và nhận ra rằng, khi có mồi đến, dù nó chạy rất nhanh nhưng hai chân vẫn bám chắc vả thả lỏng, còn thì khi nó dừng lại thật tĩnh không một tiếng động. Thật tuyệt! Nếu các ngón tay trái bấm trên dây như chân con nhện tiếng đàn chắc chắn sẽ liền lạch và nhẹ nhàng, đúng như một guitarist đã từng nói “cảm xúc không phải chỉ ở bàn tay phải mà chính là ở bàn tay trái!”. Đó là tính chất sinh lý học của cơ thể người, nhưng tôi muốn nói tới mức cao hơn: thả lỏng về tâm trí. Đây chính là điều tôi học được khi sang học Vipassana ở trường thiền Shwe O Min (Myanmar). Sau đó tôi về áp dụng chơi thử một tay trái (tay phải không gẩy) bài Asturias là làm được ngay từ đầu tới cuối. Có ai muốn thử không?

Thái độ đúng: Tôi có đọc trong cuốn sách của bà Maria Jaell (thư kí nhạc sĩ Liszt và là một nhà sư phạm âm nhạc kiệt xuất) thì có nói rằng, ‘trước khi chơi đàn thì cần hiểu cơ thể mình cũng như một nhạc cụ vậy, cần phải “lên dây” cho nó trước’, tôi nghĩ mãi về câu nói này và dần dần đã có thể lĩnh hội được. Đặc biệt là âm nhạc cổ điển, nếu bạn cầm đàn một cách hời hợt, không có một thái độ đúng hoặc chơi với mục đích biểu trương kĩ thuật hoặc tạo ‘văn hóa’ như lời của John Cage… thì bạn thử nghĩ điều gì sẽ xảy ra? Những người nghe với trạng thái tâm thức tự nhiên chắc chắn cũng có thể hiểu được bạn đang làm gì!

Lắng nghe âm thanh của chính mình: Nghe ‘thiền’ quá phải không bạn? Nhưng đó cũng là điều tôi đang rèn luyện, mặc dù không còn trẻ nữa để học đàn, nhưng tôi đã thử nghiệm sang vài nhạc cụ khác ngoài guitar như piano, violin… và thấy rằng guitar là nhạc cụ khó nghe được mình chơi nhất! Âm lượng của guitar nhỏ, các tiếng gẩy thường sẽ khó đều và chau chuốt, trong trường hợp piano như con tôi đang tập, một bài luyện gam (scale) trong vòng 1 tuần có thể chơi đều một cách ngạc nhiên. Có lẽ chính vì điều này một số luthier (nghệ nhân làm đàn) đã đục thêm một lỗ trên hông đàn guitar để cho người tập có thể nghe được âm thanh tốt hơn chăng? Tôi nghĩ điều này tưởng như dễ nhưng lại là khó nhất, trạng thái “nghe mình chơi giống như nghe một người khác” cũng như trạng thái “quan sát tâm mình như một người khác đang quan sát” mà tôi học được ở trường thiền Shwe O Min vậy.

Bài viết này có ý chia sẻ và mở ra một chủ đề để thảo luận, rất mong các thày giáo, các nghệ sĩ và những người chơi đàn, yêu nhạc tham gia để mọi người đều có thể học hỏi thêm.

User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 28/11/2013 14:27
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Cảm ơn truongbx đã có bài viết rất đầy đủ dành cho những người học nhạc (học nhạc cụ hay học hát cũng đều cần). Riêng tôi cũng từng học và từng dạy nhạc xin kể lại chuyện thời tôi đi học. Các ông thầy bà giáo coi 4 đòi hỏi phía trên là đương nhiên, chỉ nhắc một hai lần rồi thôi nhưng đòi hỏi thứ 5 "Lắng nghe âm thanh của chính mình" thì họ đòi hỏi trong từng giờ học.

- Nghe lại đi, bass kêu thế à?
- Nghe lại đi, đoạn chạy vẫn còn ríu...

Đúng lúc, để âm thanh của chính mình "nghe được" thì 4 đòi hỏi phía trên phải luôn luôn đạt được. Hầu hết người Việt khó tạo thói quen tập đàn, nhất là trong hoàn cảnh giao thông tắc đường thường xuyên, nhỡ giờ tập ở nhà như cơm bữa. Rồi thì, người học guitar thường ít thói quen thị tấu. Lúc chơi hay hấp tấp nên khó trôi chảy mà đã không trôi chảy thường hay gò bó, không thả lỏng được. Ngày xưa, khi sức khỏe có vấn đề, lúc ngồi vào chuẩn bị chạy chương trình để đi biểu diễn, tôi thấy cơ thể mình rung động như nhà máy điện khởi động vậy, cảm giác đó giờ vẫn còn... Thật là sợ.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
hocghitavn - 28/11/2013 15:32
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Nhân chuyện "thả lỏng", khi dạy em thường hỏi học sinh so sánh chơi đàn với chơi thể thao, Nếu gặp học sinh nào thích và đang chơi một môn thể thể thao thì thật thú vị vì các cháu sẽ hiểu ngay là chơi đàn giống thể thao ở chỗ rèn luyện một bộ phận cơ thể tuân theo ý mình. Nếu là một võ sinh thì càng hay vì học võ phải luyện nhiều bộ phần cơ thể mà đặc biệt là bàn tay và các ngón tay luôn ra lực mạnh nhẹ và chính xác tùy ý. Một buổi lên lớp đàn với một học sinh ham chơi thể thao sẽ rất thú vị và thuận lợi.
User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 29/11/2013 10:11
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Đúng lúc, làm gì cũng phải có sức khỏe tốt. Cho nên, tập thể thao là việc bắt buộc cho những ai muốn leo cao trên con đường làm nghệ thuật. Biểu diễn nhạc cụ nhọc như đá banh nhưng nếu có đá chút đỉnh thì không những không nhọc thêm mà lại khỏe ra vì cơ thể quân bình trở lại. Đã chơi thể thao thì được cái như Hocghitavn đề cập vậy.
User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 20/12/2013 01:03
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Có một sự thật đáng buồn là rất nhiều nhạc công (nhạc sĩ chơi nhạc cụ) ít quan tâm đến âm nhạc nói chung mà chỉ quan tâm đến loại nhạc mà nhạc cụ của mình có thể biểu diễn. Mặc dù, bắt đầu học nhạc với việc chơi một nhạc cụ bất kỳ là đúng nhưng không quan tâm đến âm nhạc nói chung chính là thể hiện tính cục bộ trong học và hành âm nhạc.

Nhạc công, cũng là nhạc sĩ, phải quan tâm đến âm nhạc nói chung rồi mới vận dụng vào thực hành trên nhạc cụ của mình một cách triệt để. Nếu nhạc công có nhạc cảm tốt thì họ phải cảm thấy cái hay cái đẹp của âm nhạc phát ra từ một nhạc cụ khác, thậm chí hiểu nó một cách thấu đáo đến mức tưởng tượng được nếu thứ nhạc đó chơi bằng nhạc cụ của mình thì sẽ kêu thế nào.

Để học nhạc thấu đáo, không thể không nghe các loại nhạc khác mà thậm chí còn phải nghe rất nhiều, nghe nhiều giờ một bài, nhiều bài, nhiều tác giả và với tinh thần nghe sao có thể làm chủ toàn thể nền âm nhạc... Con người là hữu hạn nên cách tốt nhất để nghe chất lượng là nghe các nhạc sĩ chất lượng qua các tác phẩm chất lượng nhất của họ: Bach, Mozart, Beethoven và nhiều hơn thế.

Sau khi đã nghe được các tác phẩm chính của các nhạc sĩ chính, người học nhạc còn phải nghe thêm các tác phẩm khác và các nhạc sĩ khác. Chỉ đến khi nào nghe bất kỳ tác phẩm nào của bất kỳ nhạc sĩ nào, người nghe kia đều có thể đo được chất lượng (mức độ sáng tạo) và rung cảm thì lúc đó mới có thể được coi là thoát nạn mù nhạc. Đến khi đó, người học nhạc sẽ thấy không phải chỉ những tác phẩm nổi tiếng toàn thế giới mới hay mà hầu như bất kể tác phẩm âm nhạc cổ điển nào còn tồn tại đến ngày nay đều hay, thậm chí rất hay trong những hoàn cảnh biểu diễn và nghe cụ thể.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
hocghitavn - 23/12/2013 10:48
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Điều đáng buồn hơn nữa là một số nhạc sư, mà lại là nhạc sư piano luôn có tiếng là nghiêm khắc, bài bản lại dạy học trò theo lối truyền tay: học sinh chỉ biết cao độ các nốt: đô rê mi là các phím ... mà không biết về trường độ : cách đàn các nốt trắng , đen móc đơn ... như nào mà hoàn toàn chơi theo cô đàn mẫu.
User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 24/12/2013 20:51
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Việc thầy dạy truyền tay hóa ra khá phổ biến. Nó có tác dụng giúp trò lĩnh hội nhanh phải làm gì để chơi được bài đang học nhưng về lâu về dài làm cho học sinh không có khả năng tự học. Như vậy, khi dạy truyền tay, trước hết là do thầy làm biếng và ảnh hưởng xấu trực tiếp đến học sinh.

Phải dạy đúng phương pháp, phân tích và kết hợp nhuần nhuyễn bốn thuộc tính cơ bản của âm nhạc: Cao độ, Trường độ, Cường độ, Âm sắc để học sinh nắm được và tự vỡ được bài dựa trên 4 thuộc tính đó.

Đúng là có những học sinh rất năng khiếu, nghe người ta đàn một lần là có thể đàn lại như Beethoven lần đầu diện kiến Mozart. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa thể nào là Beethoven. Beethoven còn biến tấu trên những gì Mozart vừa chơi cơ. Muốn đạt được điều đó thì ngoài học rất cơ bản, con người còn phải có thiên bẩm nhưng cái học cơ bản quan trọng hơn.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Kimngan2711 - 22/02/2019 12:34
   
RE:Thảo luận: những điều cần thiết trong việc học nhạc
Em đồng ý ạ, 

Xu hướng bây giờ cái gì mong muốn đạt được kết quả nhanh nhất nên giáo viên đôi khi không chú trọng về lý thuyết âm nhạc cho trẻ nhiều lắm.  


1