Âm nhạc
Văn học - Nghệ thuật - Âm nhạc - Về chuyện chơi đàn đúng phong cách của tác giả
1
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
hocghitavn - 20/03/2014 09:57
   
Về chuyện chơi đàn đúng phong cách của tác giả

Sau khi khá phấn khích bởi âm thanh của đàn fortepiano mà bạn Long Nguyễn giới thiệu và cho mượn đĩa, tôi chợt nghĩ về vấn đề chơi đúng phong cách của tác giả mà người ta hay bình luận các nghệ sĩ. Đàn piano là một trong những nhạc cụ hoàn thiện theo sự phát triển của các ngành công nghệ chế tạo. Sau hơn 2 thế kỷ, piano đã đủ hoàn thện để các pianist có thể thả sức thể hiện cách diễn giải của mình về tác phẩm của các tác giả tự cổ chí kim. Thẩm mỹ của thính giả cũng thay đổi theo tiến trình trên. Những diễn giải (interpretation) thành công hay được khen ngợi là “ đúng phong cách của tác giả “ (hoặc thời kỳ) hoặc ngược lại nếu bất thành. Có thể tin tưởng rằng các nhạc sĩ bậc thầy ở trên Thiên đàng sẽ rất mãn nguyện vì các tác phẩm của mình được các hậu sinh diễn giải vượt quá mong đợi. Tuy nhiên “vượt quá mong đợi” cũng có nghĩa là không đúng lắm. Ví dụ : chơi nhạc Haydn, Mozart  hay Beethoven bằng piano thì khó có thể đồng điệu với tác giả vì thời kỳ đó mới có fortepiano với tính năng còn chưa hoàn hảo. Tuy nhiên, âm nhạc của các bậc thầy vĩ đại ở chỗ nghệ sĩ và thính giả của mỗi thời đại đều tìm thấy trong đó những cảm xúc họ cần và cách diễn giải ở mỗi thời đại sẽ khác nhau. Duy có một điều bất biến là mọi lý thuyết đều là màu xám mà thôi. Âm thanh của Fortepiano rất hay và thính giả có thêm lựa chọn mỗi khi định nghe âm nhạc thời cổ điển.

User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 20/03/2014 22:36
   
RE:Về chuyện chơi đàn đúng phong cách của tác giả
Tôi cho rằng mỗi bản nhạc cổ điển (theo ý cổ điển là hoàn thiện) chỉ có thể có một cách trình diễn chính xác nhất - đó là đúng với tinh thần mà tác giả muốn. Hiểu tác giả muốn gì để chơi được đúng như thế là việc không phải nghệ sĩ nào cũng làm được, tựa như ai cũng biết nốt La 440 kêu như thế nào nhưng lại không lên dây cho cây đàn của mình chính xác, tempered. Không chỉ piano đâu, tất cả các nhạc cụ khác hay cả dàn nhạc cũng vậy, đều chỉ có một cách trình tấu duy nhất đúng. Ai trình tấu được gần đúng với chân lý hơn thì người đó giỏi hơn.

Ngày chiến tranh thế giới thứ hai, Bản giao hưởng số 7 của Shostakovich vượt ngàn trùng đến được Mỹ để Toscanini dàn dựng, biểu diễn lần đầu ở New York là cả một câu chuyện dài. Sau đó, Hiệp hội Toscanini tìm cách gửi lại cho Shostakovich bản ghi âm chương trình biểu diễn lại là cả một vấn đề nữa. Shostakovich nghe xong giãy nảy, tức giận quát um lên: "Chấy rận, đầy chấy rận". Toscanini để quá nhiều lỗi biểu diễn trong tác phẩm của Shostakovich. Shostakovich viết thư lên án Toscanini nhưng Toscanini chỉ đáp lại bằng việc kết nạp Shostakovich vào Hội Toscanini và cứ có bản thu mới thì gửi cho ông. Với Toscanini thì bản thảo của Shostakovich mới là một nửa chặng đường. Dàn nhạc chơi dưới tay Toscanini làm thêm phần còn lại, nếu như là cũng chưa hết vì còn có mấy ông thu thanh, phát hành nữa...
1