Âm nhạc
Văn học - Nghệ thuật - Âm nhạc - BEETHOVEN: CÁC CA KHÚC VÀ CÁC TÁC PHẨM THANH NHẠC KHÁC
1
User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 04/01/2017 14:43
   
BEETHOVEN: CÁC CA KHÚC VÀ CÁC TÁC PHẨM THANH NHẠC KHÁC
User image

Tôi mới có một bộ LP quý tuyển chọn các tác phẩm của Beethoven nên phải nghe thêm vài ngày nữa mới hết. Đêm nay, tôi nghe các ca khúc và các tác phẩm thanh nhạc khác của ông. Tôi lắng nghe và nghĩ về ông, một người đàn ông khổ hạnh, đạo đức, mạnh mẽ, tình cảm, vị tha...

Tôi không biết phải dùng chữ nào để viết về ông một cách chính xác nhất. Có lẽ, tất cả các vĩ nhân đều thế, nhất là nếu họ là nhạc sĩ bởi các nhạc sĩ không thể xấu như chính sản phẩm của họ không có gì xấu. Ngay cả nhân vật phản diện được mô tả trong âm nhạc cũng bằng những nét nhạc trau chuốt tuy có khô khan, cộc cằn...

Tôi nhớ đã từng đọc nhiều sách giới thiệu danh nhân về Beethoven. Tôi nhớ nhất phần viết về việc ông có nuôi dạy không thành công một đứa cháu ruột gọi ông bằng bác. Đứa cháu này không nghe lời ông, không chịu học hành, rèn luyện và thích buông xuôi như mẹ của nó, một người đàn bà "đồng bóng, buông tuồng".

Điều đó làm Beethoven vô cùng đau khổ. Tôi đã từng cho rằng chương viết về chuyện này của Beethoven là chương hay nhất trong một cuốn sách viết về cuộc đời nhạc sĩ vì nó chứng tỏ cho người đọc Beethoven cũng là một con người như bao người khác. Ông cũng phải nếm trải cảm xúc thất bại của bậc sinh thành...

Cuộc đời của Beethoven từ lúc sinh ra cho đến khi gặp được Mozart và được Mozart chấp nhận cho theo nghề nhạc với Mozart là một chuỗi khó khăn tưởng chừng bất tận của Beethoven. Cha Beethoven là ca sĩ opera cung đình, thoạt đầu đã dốc toàn lực đầu tư cho Beethoven học nhạc nhưng sau do uống rượu mà không duy trì được gia đình.

Năm Beethoven lên 13 tuổi, Beethoven đã phải gánh vác gia đình. Một lần đi học đàn về muộn, Beethoven gặp ông thợ nướng bánh mỳ cùng lối phố. Ông vừa kết thúc công việc và trong tâm trạng quá vui (có uống tý). Ông ấy cho Beethoven một cái bánh và nói: Một nửa thành phố này sống được là do có bác đấy!

Xúc động, Beethoven về nhà dõng dạc tuyên bố sẽ học làm thợ nướng bánh. Bố Beethoven nổi cơn thịnh nộ trấn át Beethoven ngay, rằng thì nướng bánh là công việc không người này thì người khác đều có thể làm. Trong khi đó, nhạc sĩ thì chỉ có rất ít người mới có thể làm và gạt phắt ý nghĩ trở thành thợ nướng bánh của cậu bé.

Quá trình học nhạc của Beethoven (chủ yếu là học chơi đàn piano) cũng không phải là thuận lợi. Từ chỗ Beethoven phải đi học nhờ đàn đến chỗ có đàn riêng để học ở nhà là cả một bước tiến vượt bậc mà công đầu thuộc về người cha của Beethoven. Tuy nhiên, người cha cũng chỉ giúp được Beethoven được đến đó.

Beethoven thành Beethoven như sau này còn là nhờ vào các người thầy. Còn nhớ, một lần thầy cũ (thầy đầu tiên) của Beethoven gặp anh, khoe tập sách nhạc mới được xuất bản tại Vienna của Mozart: "Bao nhiêu tinh túy của nhạc đàn piano nằm trong đó". Đó là những tác phẩm mới nhất dành cho piano mà Beethoven có thể tiếp cận.

Ở một vùng cách xa âm nhạc đương thời như Bonn, Beethoven không thể tiến được nên mọi người quyết tâm thu xếp cho ông đến Vienna. Việc một Beethoven vô danh tiếp cận được Mozart thiên tài bận rộn ngày đêm thật không hề dễ. Thế nhưng để Mozart chấp nhận nghe kiểm tra và cho lời khuyên còn khó khăn hơn.

Khi Beethoven gặp được Mozart, Mozart vừa nghe giới thiệu về Beethoven xong nói luôn: "Anh hãy trở lại Bonn. Ở đó, với cây đàn của mình, anh có thể kiếm được bánh mỳ. Bằng không, nếu ở lại Vienna, anh sẽ phải vất vả lắm mới kiếm được miếng cơm".

Rất khó khăn, Beethoven mới thuyết phục được Mozart ra đề tài để sát hạch mình. Nghe Beethoven xong, Mozart khảng khái nói: "Chàng trai, cả thế giới sẽ nói về anh" và chấp nhận cho Beethoven ở lại làm trợ lý cho mình. Việc Mozart nhận xét chính xác tầm vóc của Beethoven lúc đó có ý nghĩa vô cùng lớn.

Beethoven đã có cơ hội ở lại kinh đô âm nhạc thế giới Vienna. Sau này, ông cũng có nhà tài trợ. Thậm chí một hội đồng các nhà tài trợ. Có dịp hội đồng này còn sẵn sàng chu cấp cho mọi nhu cầu của Beethoven với điều kiện ông không được rời bỏ Vienna.

Cũng từng có nhà tài trợ gặp khó khăn không chu cấp đều đặn được cho Beethoven và Beethoven đã thẳng thắn kiện nhà tài trợ đó. Còn lại, Beethoven rất đạo đức. Ông nói ông không tham viết những vở opera giải trí cho công chúng như những nhạc sĩ Ý...

Bản giao hưởng số 3 Anh hùng ca của Beethoven là một trong những bản giao hưởng nổi tiếng hơn cả của nhạc cổ điển. Khi sáng tác bản giao hưởng này, Beethoven muốn đề tặng Napoleon, người một dạo mang lại không khí cách mạng với nền cộng hòa thay cho quân chủ. Tuy nhiên, khi biết Napoleon có ý định xưng đế, Beethoven nổi cơn thịnh nộ, xé ngay tờ bìa có lời ghi tặng và thay vào đó bìa mới lấy tên Anh hùng ca đặt cho giao hưởng số 3 này.

Là người sống khép kín, Beethoven để lại nhiều giai thoại về các mối tình. Bản nhạc nhỏ For Elise cho đàn piano của ông được mọi người cho là ông đã viết tặng người trong mộng với tên Elise. Sonata No.14 cho piano của ông được người đời gọi là Sonata Ánh trăng, rằng thì Beethoven gửi gắm nỗi niềm vào đêm trăng sáng...

Nghe các ca khúc và các tác phẩm thanh nhạc khác của Beethoven, tôi càng thấy Beethoven trong âm nhạc giống Beethoven ngoài đời và dù không hoàn toàn chính xác, những tưởng tượng của người đời về Beethoven qua những tác phẩm của ông đều có phần đúng.

Trong các ca khúc và các tác phẩm thanh nhạc khác của Beethoven, tôi thấy Beethoven không lãng mạn như Schubert mà khô khan hơn, khắc khổ hơn nhưng cũng "to lớn" hơn, phù hợp với vai trò của người hoàn thiện chủ nghĩa cổ điển trong nhạc cổ điển.
1