(Amply,Pow,Pre) Đèn
Nghe - (Amply,Pow,Pre) Đèn - Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 02/12/2013 15:16
   
Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn

Mặc dù đã được nghe đĩa nhựa từ hồi còn nhỏ, nhưng gần đây tôi mới tậu được cho mình một bộ ampli bóng EL84, đó là khoảng hơn bốn năm trước, sau một lần nghe nhạc ở nhà một anh bạn. Những chiếc bóng lúc đó cứ như dính chặt vào suy nghĩ của tôi, tôi tự hỏi không hiểu sao những ‘ngọn đèn le lói’ như vậy lại có thể phát ra những âm thanh hay đến thế!

Chiếc ampli đầu tiên tôi mua hiệu Unisis Signature của hãng Tube Technology, mặc dù đầu ra cũng chỉ là một đôi loa Jmlab bookshelf rất khiêm tốn nhưng tôi đã khá thỏa mãn khi đó với số băng cassette ít ỏi và một số LP cổ điển mới kiếm được, không kể số CD về sau tôi cũng phát tán gần hết. Rồi đến quá trình tìm hiểu về đèn. Càng vào thế giới của đèn tôi lại càng thấy mình chưa biết gì cả, chỉ biết nó có một ma lực vô cùng mạnh và thứ âm nhạc nó truyền tải cũng vô cùng phong phú và sống động. Tôi có đọc trong một mẩu thông tin của một hãng sản xuất nói rằng, khi chọn đồ đèn thì trước tiên nên chú ý đến bóng công suất (output tube), các bóng khác nhau sẽ cho âm thanh khác nhau, và các cặp tầng mạch khác nhau như single-ended và push-pull, class-A với class-AB, triode với ultralinear. Rồi điện và biến áp cũng ảnh hưởng tới âm thanh, kế đến là các linh kiện thụ động như tụ và trở, nhưng những đặc điểm này thường ít được mô tả và ít có ý nghĩa thực sự với người sử dụng, vì quan trọng là “việc thực hiện nối ghép tất cả những thứ này trên một thiết kế mạch, nơi phép lạ có thể xảy ra, nơi mà tài năng của nhà thiết kế luôn là một thách thức…”.

Dần dần tôi cũng hiểu các khái niệm thế nào là bóng khuyếch đại, thế nào là bóng công suất, thế nào là bóng đốt trực tiếp, thế nào là bóng đốt gián tiếp… Tôi tiếp tục được nghe các loại bóng công suất khác nhau từ các ampli khác nhau bao gồm cả ampli DIY như 300B, EL34, 811,… và tôi thấy thế giới như càng trải rộng ra. Điều đặc biệt là khi tôi nghe lại ampli bán dẫn thì không còn ‘thấy’ được sự sống động của các nhạc cụ nữa, ví dụ như tiếng violin trở nên khô và cứng khiến người nghe phải mường tượng khá nhiều… Tôi đã quyết định chung thủy với thế giới bóng đèn, nhưng thỉnh thoảng cũng nghe lại đôi chút ‘người bạn thiếu thời bán dẫn’ trong những lúc không có ‘bóng đèn’. Tôi biết trên diễn đàn này có rất nhiều người có hiểu biết về những chiếc bóng đèn tuyệt vời này, rất mong nhận được sự chia sẻ.  

User avatar
Thành viên cấp 2
Thành viên cấp 2
Mozurt - 02/12/2013 16:26
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
Đúng là âm thanh từ ampli đèn, dù chỉ đơn giản như loại tích hợp Single End hay tích hợp Push - Pull rất quyến rũ. Tùy theo loại bóng đầu vào và bóng công suất mà chúng ta lại có những âm thanh khác nhau.

Lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với ampli đèn là qua chiếc ampli tích hợp kéo đẩy của PrimaLuna. Tuy nhiên, sau này, khi chọn mua thì vì loa nhà đang có mà tôi lại mua một chiếc kéo đẩy của Rogue Audio và một chiếc Single End hiệu Separo đều của Mỹ.

Tôi "chết" với 2 loại ampli trên mà không có ý định nâng cấp vì "thế là đủ". Lý do khiến mình chết từ phút đầu là "những tiếng đàn cello sẽ kêu như thế (trong óc tôi) nếu ampli nhà mình là ampli đèn"... Và đúng như vậy. Nhạc đèn mềm mại nhưng không yếu như một số người tưởng.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Binhdiec - 02/12/2013 19:01
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
Nhìn chung thì đèn không khỏe như bán dẫn. Nhìn riêng thì yếu hay khỏe do tương quan lực lượng giữa ampli và loa. Ví dụ: chồng 80kg cõng vợ 45kg thì nhẹ nhàng, vừa đi vừa tâm sự được, chồng 45kg cõng vợ 80kg thì lảo đảo vài bước là hụt hơi, long gối. - Loa trước năm 1960 chẳng hạn thì chắc chắn đèn đánh được vì chưa có bán dẫn. Ngoài ra thì độ nhạy cao, công suất nhỏ cũng dễ đánh đèn và còn yếu tố quyết định “ hợp” thì chỉ có Trời mới biết.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
qmusik - 02/12/2013 19:20
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
 Nghe nói ban nhạc TheBeatles đã từng biểu diễn bằng ampli chạy đèn el84,nó là bóng của radio,và khi chiếc đài cổ cất tiếng hát toàn bộ ký ức ùa về trong tiếng nhạc chưa hề có dấu vết của thời gian
Số người mê đèn rất nhiều,họ mua nó ,họ ngắm nhìn nó và tưởng tượng về âm thanh diệu kỳ mà họ sắp được nghe
Và họ gọi nó là cây đèn thần kỳ
Nó thần kỳ vì nó là cây cầu nối giữa cái cứng nhất với cái mềm nhất-khoa học và cảm xúc,những người yêu đèn thì cũng rất yêu loa.Với họ đôi loa là người bạn tri kỷ,đôi loa không phải là vật thí nghiệm lôi ra để uýnh
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Binhdiec - 02/12/2013 23:55
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
Đèn thì hay rồi vì đèn là âm nhạc. Nói như thế không có nghĩa là bán dẫn không phải là âm nhạc. Dù là yêu âm thanh hay yêu âm nhạc, mua để nghe hay để khoe là chính, yêu bán dẫn hay yêu đèn thì ai quý loa nhiều vẫn quý loa nhiều, quý ít thì vẫn quý ít mà không liên quan đến âm thanh hay âm nhạc, đèn hay bán dẫn. Có khi người mua để sưu tầm hay kể cả khoe lại rất quý loa. Trong thực tế thì không phải loa nào cũng hợp với đèn. Đôi ATC 20 nhỏ bé thôi mà 2 cục pow monoblock khủng của Manley mỗi bên chạy 10 quả kt88 ở chế độ 5 cực cho tới 400w đánh không ra tiếng, về 3 cực cho giảm công suất cũng không được. SE bóng to hay nhỏ cũng vẫn tệ. Tannoy Weminster trông khủng bố thế mà chỉ cần 300B single-end 7w lại làm không ítngười thỏa mãn. Nhiều người yêu nhạc thích âm thanh đèn, nhưng chọn loa cho đèn thì tình yêu chưa đủ mà cần thêm kiến thức và trải nghiệm. Thông thường, ta lựa chọn bộ dàn bắt đầu từ đôi loa phù hợp với thể loại nhạc, phòng ốc, thẩm mỹ và túi tiền.. Sau đó mới tính đến đồ đánh ( thuật ngữ “đánh” với dân audiophile là ghép chứ không phải dùng gậy đánh vào loa). Lúc này không thể mặc định đèn hay bán dẫn, miễn hợp là được. Với những người đã trót yêu và mặc định đèn thì ngược lại, họ chọn ampli trước rồi mơí đến loa. Trừ 1 số ít trường hợp đã được nghe cấu hình loa nào đó hợp với ampli và phòng của họ thì khỏi mò mẫm, còn lại phải dựa vào kiến thức, kinh nghiêm của mình và của cả bạn bè để thử vài đôi may ra mới có kết quả tốt. Việc thử phối ghép ( đánh) ampli mình đã chọn với vài đôi loa để chọn lấy đôi vừa ý nhất có thể coi là cuộc thí nghiệm khôn ngoan và cần thiết không nên bỏ qua. Bản thân việc thử nghiệm đó không gây hỏng loa hay ampli mà chỉ giúp mình có bộ dàn tốt hơn và nhiều trải nghiệm hơn thôi.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 03/12/2013 08:25
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn

EL84 SE tôi đang nghe thì nhạc tính và khá sống động, nhưng hài âm dải trung chưa rộng và thật tự nhiên, khi tôi nghe sang 300B SE, không kể những loại đắt tiền như Audio Note thì DIY bóng Nga vẫn thấy được sức quyến rũ, mà 300B thì lại rất hợp với loa toàn dải hay loa có độ nhậy cao như tôi đang có. Ai có thể tư vấn cho tôi một bộ 300B SE nào tầm tiền vừa phải không? Trước thì tôi cũng định DIY, nhưng thấy câu chuyện phức tạp, do DIY phải kiếm được người thiết kế hợp với kiểu nghe của mình, rồi đi tìm được linh kiện tốt, hệ thống test máy và chống rung lại khó thực hiện...nên thôi không theo phương án đó nữa. Tôi có thử KT88 (amp Mỹ) thì thấy bass khỏe nhưng dải trung lại mờ nhạt; nếu về lý thuyết có lẽ phân tần chủ động có thể đáp ứng tốt nhất (vì có thể lựa chọn 3 loại bóng khác nhau ở cả 3 dải, ví dụ 300B dải trung, KT88 hoặc EL34 dải bass, EL84 dải cao…) nhưng trên thực tế tôi cũng chưa được nghe bộ nào như thế, mà nếu phân tần thì cũng lại phải ‘phân tần bóng đèn’ thì mới đồng bộ được, câu chuyện lại thêm phần phức tạp vì thiết kế phân tần đèn không dễ tí nào, cũng như pre-ampli vậy. Một chuyên gia nói với tôi, 300B ampli nếu đi một mình thì không nói, nhưng nếu có pre-amp thì pre-amp phải là loại ‘đẳng cấp’ thì 300B mới phát huy được! Xin mọi người cho ý kiến.

User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
Binhdiec - 03/12/2013 10:14
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
Từ quan điểm cá nhân, tôi xin can bác vụ nhiều đường tiếng với phân tần chủ động. Chơi kiểu này cái gì cũng nhiều: Nhiều loa, nhiều pow, nhiều dây nhợ và đương nhiên là nhiều tiền, thời gian và công sức, nhiều nhất là sự thất vọng. Có mỗi một cái ít là nhạc tính. Tôi đã chơi và nghe nhờ nhiều bộ như thế mà chưa nghe được bộ nào. Nếu bác có điều kiện thì chơi cho biết cũng hay.
User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
truongbx - 03/12/2013 16:17
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn

Thưa bác binhdiec, đúng là  ngại thật, nhưng năm ngoài em  đã thử với 2 đường tiếng (trong các diễn đàn Mỹ họ cũng khuyên chỉ nên dùng 2 đường tiếng. Có bác nào biết tại sao không?) và cắt ở tần số khoảng 500Hz (ở phần tần chủ động – em được một bác điện tử  làm cho một chiếc phân tần đèn nên mới hứng thú dự án này), sau đó thì em dùng những thứ sẵn có là EL84 phụ trách dải mid + treble, KT88 phụ trách dải bass. Kết quả nghe giao hưởng khá sống động, âm thanh tách hơn, nhưng lại có gì đó hơi thiếu tự nhiên (có thể phần amp chưa được hòa hợp), vì sự thúc đẩy từ phân tần chủ động em đánh giá là khá tốt. Và em dùng loại bass của loa toàn dải 40 (thậm chỉ có thể nghe không cần thùng vẫn rất hay) – tiếng bass nhẹ nhưng rất dễ chịu, còn mid là Philips 30 và treble dùng dome tweeter của RFT (mid và treble chung một đường tiếng).  Thực chất thì khi bắt tay nó không mất quá nhiều thời gian và tiền bạc, tuy nhiên suy nghĩ nhiều về nó thì có. Em cũng xuất phát điểm từ nghe nhạc là chủ yếu (hay gọi là phần mềm), vì ngày trước không biết nhiều về phần cứng nên đâm ra hứng thú là vậy. Tạm mấy dòng vậy, em trở lại chủ đề này sau.

User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
qmusik - 03/12/2013 16:25
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
 Bóng el84 là một bóng nhỏ ,nếu để nó hát SE nhỏ nhẹ thì tuyệt cú mèo,nhưng nhà sản xuất dùng PP để chế tạo nó thành ampli công suất lớn nên có nhiều điều bất cập khi hát
Đèn EL84 là đèn 5 cực công suất nhỏ khoảng 3-4w nên bắt nó đánh lớn thì lúng túng rồi
Nếu dùng PP thì mạnh hơn nhưng bù lại mất bớt đi nhạc tính

User avatar
Thành viên cấp 1
Thành viên cấp 1
qmusik - 03/12/2013 16:46
   
RE:Âm nhạc từ những chiếc bóng đèn
 Trước đây người ta cho rằng loa 5w thì ampli đèn 5w là đủ nhưng ngày nay thì khác ,nó phải gấp nhiều lần mới xử lý nổi cấc pha giật đột ngột của nhạc giao hưởng vì việc dùng loa thưởng thức ngày nay khác xưa rất nhiều,ý thích thay đổi,cách nghe thay đổi,và phản ứng trước các tác nhân gây xúc cảm cũng thay đổi,đơn giản vì fastfood,người nghe không chỉ còn là kẻ nhận nốt nhạc,họ dần trở thành nhà sắp đặt, thành nhà kiến trúc âm thanh
Đèn el84 nhiều nước sản xuất ,mỗi đèn một chất giọng nên không thể kết luận đèn nào hay nhất,cuộc tìm kiếm đèn hay không có điểm dừng
Người lắp đèn nghiêm túc không ai vội kết luận đèn này không hay khi chưa biết hết các chủng loại của một tên đèn vì cùng là một đèn người ta ghép với rất nhiều đèn kích khác nhau,vật liệu làm đèn của các nước khác nhau,vật liệu biến áp khác nhau,cách quấn biến áp,chế độ điện khác nhau cho ra các vật phẩm tái tạo khác nhau,thể hiện cá tính khác nhau của người sở hữu đèn
Nghe nhạc là trôi theo dòng chảy,quan sát dòng chảy,hòa vào dòng chảy,và cuối cùng là thoát ra dòng chảy để trở lại thấm đẫm vào đời,nếu như vậy  thì việc khen đèn này chê đèn nọ không còn là vấn đề nữa
Đèn el84 tuy nhỏ nhưng nó có cái hay riêng của nó mà đèn khác không có được, nhất là vào những lúc canh vắng đêm khuya.Đèn nhỏ -niềm vui nhỏ-niềm vui con ếch nhảy xuống ao-nó khác hăn niềm vui anh lực sỹ cử tạ thành công tại olympic
Bóng El84 Nga sản xuất lấy tên là bóng 6p14p và Nhật Mỹ là bóng 6bq5
,tuy nhiên chất âm các bóng đều khác nhau đôi chút,tùy sở thích người nghe nhưng tựu trung là nhẹ nhàng êm dịu,nếu có trường hợp tiếng hơi sắc là do khai thác điểm làm việc của bóng chưa tốt.Có nhiều người làm ampli đèn bóng Nga nghe rất hay miễn là họ có cảm nhận tốt với sản phẩm của mình khi căn chỉnh
Có một bác chơi audio ở Hà nội làm ông giám đốc tiếp thị Goldmund  phaỉ giật mình khi thấy anh ta chơi một đôi dây tín hiệu quá đắt mà theo ông thì ông không bao giờ dám mơ,ông nói người Việt sao chơi sang vậy
Ampli đèn cũng vậy,với người mới chơi thì ampli đèn to đè ampli nhỏ,nhưng với người chơi lâu năm và cầu toàn khó tính thì điều này chưa chắc-Đôi khi đèn to cũng phải giật mình trước đèn nhỏ như ông giám đốc kia vậy